حکم ندادن مهریه در ازدواج موقت چیست؟ ⚖️ + میزان مهریه

ازدواج موقت با وجود سادگی ظاهری‌ اش، دارای پیچیدگی‌ های حقوقی مهمی است که یکی از اصلی‌ ترین آن‌ ها مسئله مهریه است. بسیاری نمی‌ دانند اگر در این نوع ازدواج، مهریه‌ ای تعیین نشود یا پرداخت آن انجام نگیرد، حکم صادره قانون چه خواهد بود. این موضوع می‌ تواند برای طرفین تبعات حقوقی جدی به‌دنبال داشته باشد. در این مقاله به‌صورت کامل توضیح داده‌ ایم که حکم ندادن مهریه در ازدواج موقت چیست و میزان مهریه چگونه تعیین می‌شود. اگر درگیر چنین مسئله‌ای هستید یا می‌خواهید آگاهانه‌تر تصمیم بگیرید، حتماً این مطلب را تا انتها بخوانید

بررسی مفهوم عقد نکاح و ازدواج

در لغت، ازدواج به‌ معنای جفت شدن و همراهی دو نفر است. اما از دید حقوقی، آنچه موجب این پیوند می‌ شود عقد نکاح است. به‌عبارت ساده، زن و مرد با امضای عقد نکاح، به یکدیگر محرم شده و زندگی مشترک شان را آغاز می‌ کنند. بنابراین، ازدواج نتیجه عقد نکاح است، نه مترادف آن.

با این حال، در عرف رایج جامعه، معمولا به‌جای واژه‌ نکاح از ازدواج استفاده می‌ شود؛ در حالی‌ که از نظر حقوقی، این دو متفاوت اند و توجه به آن در مواردی مانند ازدواج موقت یا مطالبه مهریه اهمیت پیدا می‌ کند.

اگر در ازدواج موقت، برای دریافت مهریه با چالش حقوقی روبرو شده‌ اید، پیشنهاد می‌ کنیم با وکیلی متخصص در امور مهریه عقد موقت مشورت کنید. سپردن این امور به بهترین وکیل مهریه در تهران می‌تواند مسیر رسیدن به حقوق قانونی‌ تان را کوتاهتر و مطمئن‌ تر کند.

نکاح موقت و نکاح دائم

برای اینکه بدانیم حکم ندادن مهریه در ازدواج موقت چیست، ابتدا باید تعریف و تفاوت نکاح دائم و نکاح موقت را بررسی کنیم. طبق ماده 1075 قانون مدنی، ازدواج موقت یا همان نکاح منقطع، نوعی عقد نکاح است که در آن مدت مشخصی برای رابطه زناشویی تعیین می‌ شود. این نوع ازدواج در فقه و قانون پذیرفته شده، اما شرایط و آثار حقوقی متفاوتی نسبت به نکاح دائم دارد.

تفاوت اصلی میان ازدواج دائم و موقت، در تعیین مدت عقد هنگام خواندن صیغه است. اگر در هنگام عقد، طرفین زمان مشخصی مانند یک ماه یا یک سال را قید کنند، این عقد موقت تلقی می‌ شود و احکام مخصوص به خود را دارد. برخلاف تصور رایج، واژه صیغه صرفا به ازدواج موقت اشاره ندارد؛ بلکه به همان الفاظ عقد نکاح گفته می‌ شود که در هر نوع ازدواج باید خوانده شود.

همچنین برخلاف طلاق که فقط با صیغه عربی معتبر است، عقد نکاح می‌ تواند با هر زبان و بیانی انجام شود، مشروط بر اینکه قصد ازدواج در آن وجود داشته باشد. بنابراین، آگاهی از این تفاوت‌ ها به ما کمک می‌ کند تا موضوع مهریه در ازدواج موقت و شرایط قانونی آن را دقیق‌تر بررسی کنیم.

جایگاه مهریه درعقد نکاح

مهریه مالی است که با انعقاد عقد نکاح بر عهده مرد قرار می گیرد و زن از همان لحظه عقد، مالک آن به حساب می آید. این مال می تواند وجه نقد، سکه، ملک یا هر جیز با ارزش دیگری باشد که در قرارداد ازدواج مشخص می شود. اگرچه درباره انواع مهریه و نحوه تعیین آن مبحث گسترده ای وجود دارد، اما این مقاله تمرکز خود را بر موضوع اصلی یعنی حکم ندادن مهریه در ازدواح موقت داده است.

از آن جا که شرایط پرداخت مهریه در ازدواج موقت با نکاح دائم تفاوت هایی دارد ابتدا به بررسی تفاوت های مهریه در این دو نوع ازدواج می پردازیم. سپس، ضمانت اجراهای قانونی بپرداختن مهریه در ازدواج موقت را بررسی خواهیم کرد.

فرعیت مهریه در نکاح دائم

در نکاح دائم، مهریه شرط اصلی و ضروری برای صحت عقد محسوب نمی‌ شود. برخلاف تصور بسیاری از افراد، اگر در زمان انعقاد عقد نکاح، مهریه‌ ای تعیین نشده باشد، یا مهریه تعیین‌ شده فاقد شرایط قانونی و باطل باشد، یا حتی تعیین آن به آینده موکول شود، باز هم عقد نکاح از نظر قانونی صحیح و معتبر خواهد بود. این به آن معناست که مهریه در نکاح دائم جنبه فرعی دارد، نه اصلی.

در چنین شرایطی، قانون برای حفظ حقوق زن، مهرالمثل را جایگزین مهریه نامشخص یا باطل در نظر میگیرد. مهرالمثل مبلغی است که با توجه به شان، موقعیت خانوادگی و وضعیت اجتماعی زن تعیین می‌ شود و ضمانتی برای تامین حقوق وی خواهد بود.

در ادامه و برای درک بهتر اینکه حکم ندادن مهریه در ازدواج موقت چیست، باید این موضوع را در نکاح موقت نیز بررسی کنیم تا تفاوت‌ های اساسی این دو نوع ازدواج در زمینه مهریه روشن‌ تر شود.

رُکنیت مهریه در نکاح منقطع (ازدواج موقت)

در نکاح منقطع (ازدواج موقت) برخلاف نکاح دائم، مهریه یکی از ارکان اصلی عقد و شرط صحت آن محسوب می‌ شود. به بیان ساده، اگر هنگام عقد نکاح موقت، مهریه تعیین نشود، یا مهریه‌ ای که تعیین شده باطل باشد (مثلا شرایط قانونی مهریه را نداشته باشد)، یا تعیین آن به بعد از عقد موکول شود، چنین عقدی از نظر شرعی و قانونی باطل خواهد بود.

البته باید دقت کرد که مشخص بودن مهریه با موجود بودن آن تفاوت دارد. به این معنا که لزوما نیازی نیست مهریه در لحظه عقد موجود باشد؛ بلکه آنچه اهمیت دارد مشخص و قابل تعیین بودن مهریه است. به‌عبارت دیگر، مرد می‌ تواند پرداخت مهریه‌ ای را تعهد کند که بعدا تهیه خواهد شد، اما اگر مهریه نامعلوم، مبهم یا بدون ارزش مالی مشخص باشد، عقد نکاح موقت فاقد اعتبار خواهد بود.

بر اساس آنچه گفته شد، می‌ توان به این نتایج رسید:

• اگر در نکاح موقت مهریه تعیین نشده باشد، عقد باطل است.
• اگر مهریه‌ ای تعیین شده ولی فاقد شرایط قانونی باشد، عقد باطل است.
• اگر مهریه مجهول یا نامعین باشد، عقد باطل خواهد بود.
• اگر در عقد موقت شرط عدم پرداخت یا عدم دریافت مهریه ذکر شده باشد، باز هم عقد باطل است.

میزان مهریه در نکاح منقطع یا ازدواج موقت

برای بررسی حکم ندادن مهریه در ازدواج موقت، ابتدا باید بدانیم که میزان مهریه در این نوع ازدواج چگونه تعیین میگردد. برخلاف باور رایج در جامعه که تصور میشود مهریه در نکاح موقت باید پول نقد و کم مقدار باشد، چنین تصوری نادرست است. در واقع، هیچ تفاوتی بین مهریه در ازدواج دائم و موقت وجود ندارد و طرفین می توانند هر نوع مالی را، با توافق، به عنوان مهریه تعیین کنند. این مال می تواند سکه طلا، وجه نقد، خانه، خودرو یا هر چیز دارای ارزش قانونی و شرعی باشد.

بر اساس قانون، تعیین میزان مهریه در ازدواج موقت اجباری است و بدون آن، عقد باطل خواهد بود. با این حال، قانون گذار هیچ محدودیتی برای حداقل یا حداکثر مهریه در نظر نگرفته و این موضوع را به توافق زن و مرد واگذار کرده است. تنها شرط مهم آن است که مهریه باید مشخص، قابل تعیین و دارای ارزش مالی باشد تا از نظر حقوقی معتبر شناخته شود.

البته برخی از فقیهان و حقوق دانان، مهریه هایی را که بسیار سنگین و غیرمتعارف هستند، خلاف انصاف می دانند و آن را از نظر شرعی ناپسند می شمارند. با این وجود، چنین دیدگاهی در رویه قضایی کشور جایگاه محکمی ندارد و اکثر دادگاه ها مهریه های توافق‌شده میان طرفین را محترم می شمارند، حتی اگر مبلغ آن بالا باشد.

حکم ندادن مهریه در ازدواج موقت

برای پاسخ به این سوال که اگر مردی در ازدواج موقت مهریه همسر خود را پرداخت نکند، چه حکمی دارد؟ ابتدا باید یادآور شد که نبودِ مهریه یا تعیین نشدن آن، باعث بطلان عقد موقت میشود. اما اگر مهریه تعیین شده باشد و فقط پرداخت آن انجام نشود، عقد همچنان صحیح است و مرد مکلف به پرداخت مهریه خواهد بود. در چنین حالتی، قانون ضمانت اجراهایی را برای زن در نظر گرفته که مشابه ازدواج دائم است. تنها تفاوت، در نحوه مراجعه به دادگاه ها و پیگیری حقوقی موضوع است.

بر اساس ماده 22 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 و ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب 1394، اگر میزان مهریه زن تا سقف 110 سکه بهار آزادی یا معادل آن باشد، زن می‌ تواند در صورت عدم پرداخت مهریه توسط مرد، هم اموال وی را توقیف کند و هم در صورت نپرداختن مهریه و ناتوانی در اثبات اعسار، تقاضای حبس مرد را داشته باشد. مرد تنها در سه حالت از حبس نجات می‌یابد: اگر اعسارش پذیرفته شود، مهریه را بپردازد، یا رضایت زن را جلب کند.

اما اگر مهریه بیش از 110 سکه باشد، شرایط اندکی متفاوت است. زن برای بخش مازاد بر 110 سکه، دیگر حق حبس مرد را ندارد. بلکه تنها راه، معرفی اموال مرد و اثبات توانایی مالی اوست تا بتواند از طریق واحد اجرای احکام، باقی مهریه را وصول کند. مثلا اگر مهریه 130 سکه باشد، زن فقط تا 110 سکه می تواند تقاضای حبس کند و برای 20 سکه باقی‌ مانده صرفا امکان توقیف اموال وجود دارد، آن هم در صورتی که دارایی‌ های مرد اثبات شود.

نحوه وصول مهریه در نکاح موقت

ثبت نکاح موقت در دفاتر رسمی ازدواج به طور کلی اختیاری است، اما در سه حالت ثبت آن اجباری می باشد. اولین مورد باردار شدن زن، سپس توافق طرفین و در نهایت وجود شرط ضمن عقد. در این شرایط اگر نکاح موقت رسمی شده باشد زن برای دریافت مهریه خود باید مانند ازدواج دائم عمل کند.

یعنی ابتدا به اداره ثبت اسناد و املاک مراجعه کرده و درخواست وصول مهریه را مطرح کند. در صورت عدم نتیجه گرفتن از این مرحله و پیگیری های اداری زن می تواند با ارائه استعلام از اداره ثبت به دادگاه مراجعه کرده و دادخواست مطالبه مهریه را ثبت نماید.

اما اگر مهریه در دفاتر رسمی ثبت نشده باشد، سند مهریه عادی محسوب می شود و زن تنها می تواند مستقیما از طریق دادگاه و با تقدیم دادخواست حقوقی و به منظور مطالبه مهریه اقدام کند. در این حالت، زن از برخی مزایای قانونی مانند توقیف اموال مرد از طریق اداره ثبت محروم می شود و روند وصول مهریه ممکن است طولانی تر باشد.

در جدول زیر به تفاوت های وصول مهریه در نکاح موقت و دائمی پرداخته ایم تا درک مطلب برایتان آسانتر شود.

لزوم مراجعه به وکیل برای مطالبه مهریه در ازدواج موقت

در این مقاله با تفاوت‌ های مهم بین نکاح موقت و نکاح دائم در زمینه مهریه آشنا شدیم و بررسی کردیم که حکم ندادن مهریه در ازدواج موقت چیست. همانطور که اشاره شد، این دو نوع نکاح دارای شرایط و احکام خاص خود هستند و موضوع مهریه نیز از این قاعده مستثنی نیست.

به همین دلیل، برای جلوگیری از تضییع حقوق خود و اطمینان از پیگیری صحیح و قانونی، توصیه می‌ شود حتما به وکلای مجرب در این حوزه مراجعه کنید. وکلای متخصص با دانش کامل از قوانین مربوطه و شناخت دقیق حقوق شما، می‌ توانند راهنمایی‌ های لازم را ارائه دهند و روند رسیدگی را به بهترین شکل پیش ببرند.

همچنین به دلیل محدودیت تعداد شعب دادگاه خانواده و حجم بالای پرونده‌ ها، امکان طولانی شدن روند رسیدگی وجود دارد. هر گونه اشتباه در تنظیم مدارک یا ارائه ادله، چه از سوی خواهان و چه خوانده، می‌ تواند منجر به اتلاف وقت و هزینه‌ های اضافی شود و حتی حق شما را به خطر بیندازد. بنابراین بهره‌ گیری از مشاوره و راهنمایی وکیل، روند پیگیری مهریه را تسریع کرده و از زیان‌ های مالی و زمانی جلوگیری خواهد کرد.

کلام آخر

از اینکه تا پایان این مقاله با ما همراه بودید صمیمانه سپاسگزاریم. امیدواریم اطلاعات ارائه شده توانسته باشد ابهامات شما درباره حکم ندادن مهریه در ازدواج موقت و میزان مهریه را برطرف کند. اگر هر سوالی درباره مهریه یا مسائل حقوقی مرتبط دارید، حتما در بخش نظرات با ما و سایر مخاطبان این سایت مطرح کنید.